ความปลอดภัย

สิ่งที่ระบบป้องกันให้อยู่แล้ว และสิ่งที่ผู้ดูแลต้องทำเอง

สิ่งที่ระบบทำให้อัตโนมัติ

กลไก	ทำงานอย่างไร
เข้ารหัสรหัสผ่าน	เก็บด้วย bcrypt ซึ่งเป็นการเข้ารหัสทางเดียวและมี salt สุ่มต่อผู้ใช้แต่ละคน ผู้ดูแลระบบอ่านรหัสผ่านของผู้ใช้ไม่ได้ ทำได้แค่ตั้งใหม่ให้
อัปเกรดรหัสผ่านเดิม	บัญชีที่ยังใช้การเข้ารหัสรูปแบบเก่าจะถูกแปลงเป็น bcrypt อัตโนมัติเมื่อผู้ใช้เข้าสู่ระบบครั้งถัดไป
จำกัดการเดารหัสผ่าน	ล้มเหลวเกิน 8 ครั้งภายใน 15 นาทีจาก IP เดียว จะถูกล็อกการเข้าสู่ระบบชั่วคราว
ป้องกัน CSRF	ทุกฟอร์มที่บันทึกข้อมูลมีโทเค็นกำกับ และโทเค็นจะถูกสร้างใหม่หลังตรวจสอบทุกครั้ง
ป้องกัน session fixation	ระบบสร้าง session ID ใหม่ทุกครั้งที่เข้าสู่ระบบสำเร็จ
ตรวจสิทธิ์ฝั่งเซิร์ฟเวอร์	ทุกหน้าตรวจบทบาทและความเป็นเจ้าของข้อมูลซ้ำที่ฝั่งเซิร์ฟเวอร์ การซ่อนเมนูเป็นเพียงการจัดหน้าจอ ไม่ใช่มาตรการความปลอดภัย
สิทธิ์รายวิชา	ผู้สอนแก้ไขได้เฉพาะรายวิชาที่ตนเป็นผู้สอนหลักหรือผู้สอนร่วมเท่านั้น
ไฟล์ที่มีข้อมูลอ่อนไหว	สลิปการชำระเงิน ภาพจากการคุมสอบ และไฟล์งานที่ส่ง เข้าถึงผ่านหน้าที่ตรวจสิทธิ์แล้วเท่านั้น ไม่เปิดให้เข้าถึงไฟล์ตรง ๆ
กันเข้าถึงไฟล์ระบบ	ไฟล์ `.sql`, `.md`, `.env`, `composer.json` และไฟล์คล้ายกันถูกปิดกั้นด้วย `.htaccess`

เมื่อผู้ใช้ถูกล็อกจากการเดารหัสผ่าน จะเห็นข้อความให้รอสักครู่แล้วลองใหม่ ระบบจะปลดล็อกให้เองเมื่อพ้นช่วงเวลา และล้างประวัติทันทีที่เข้าสู่ระบบสำเร็จ

สิ่งที่ผู้ดูแลต้องทำเอง

เปิดใช้ HTTPS

จำเป็นที่สุด — กล้อง (คุมสอบ/สแกนใบหน้า) และ Push Notification ทำงานเฉพาะบน HTTPS และรหัสผ่านที่ส่งผ่าน HTTP ธรรมดาถูกดักอ่านได้

ลบโฟลเดอร์ install/

หลังติดตั้งเสร็จให้ลบหรือเปลี่ยนชื่อทิ้งทันที แม้ระบบจะมีไฟล์ล็อกกันติดตั้งซ้ำอยู่แล้ว

เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้น

บัญชีที่สร้างใหม่ได้รหัส 123456 และบัญชีนักเรียนได้รหัสตามรูปแบบที่ตั้งไว้ — บังคับให้เปลี่ยนตั้งแต่เข้าครั้งแรก

สำรองข้อมูลสม่ำเสมอ

สำรองก่อนอัปเดตทุกครั้ง และตั้งรอบสำรองประจำ พร้อมเก็บไฟล์ไว้นอกเซิร์ฟเวอร์

ให้สิทธิ์เท่าที่จำเป็น

ผู้ดูแลระบบควรมีน้อยที่สุด คนอื่นใช้บทบาทผู้สอนก็เพียงพอ

อัปเดตระบบและ PHP

ติดตามเวอร์ชันใหม่ของ Aleanor และใช้ PHP รุ่นที่ยังได้รับการสนับสนุนด้านความปลอดภัย

ข้อมูลอ่อนไหวในระบบ

Aleanor เก็บข้อมูลส่วนบุคคลหลายประเภท ควรกำหนดนโยบายการเข้าถึงและระยะเวลาเก็บให้ชัด

ข้อมูล	ความอ่อนไหว	ใครเข้าถึงได้	ข้อควรระวัง
ข้อมูลใบหน้า	สูงมาก	ผู้ดูแลระบบ	เป็นข้อมูลชีวมิติ ต้องขอความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษร และลบเมื่อนักเรียนจบหรือย้ายออก
ภาพจากการคุมสอบ	สูงมาก	ผู้สอนของข้อสอบนั้น	แจ้งผู้สอบล่วงหน้าเสมอ และกำหนดว่าจะเก็บนานเท่าใด
สลิปการชำระเงิน	สูง	ผู้ดูแล / ผู้สอนของรายวิชา	มีเลขบัญชีและชื่อ — อย่าคัดลอกออกไปเก็บนอกระบบ
เลขบัตรประชาชน	สูง	ผู้ดูแลระบบ	เก็บเท่าที่จำเป็นต่อการดำเนินงานเท่านั้น
ข้อมูลผู้ปกครอง	สูง	ผู้ดูแลระบบ / ครูประจำชั้น	ใช้เพื่อการติดต่อเรื่องนักเรียนเท่านั้น
คะแนนและผลการเรียน	ปานกลาง	ครูประจำวิชา / ผู้ดูแล / เจ้าของข้อมูล	นักเรียนเห็นเฉพาะของตัวเอง
ไฟล์สำรองฐานข้อมูล	สูงมาก	ผู้ดูแลระบบ	มีข้อมูลทั้งระบบรวมรหัสผ่านที่เข้ารหัสไว้ — เก็บในที่ปลอดภัย ห้ามเผยแพร่

ไฟล์สำรองฐานข้อมูลคือสำเนาของทั้งระบบ — ห้ามวางไว้ในโฟลเดอร์ที่เข้าถึงได้จากเว็บ ห้ามส่งผ่านช่องทางที่ไม่เข้ารหัส และควรเก็บในที่ที่มีการควบคุมการเข้าถึง

ตรวจสอบย้อนหลัง

ดูที่ไหน	เห็นอะไร
วิดเจ็ตกิจกรรมล่าสุด (หน้าแรกแดชบอร์ด)	การเข้าสู่ระบบ ออกจากระบบ และการเปลี่ยนแปลงสำคัญของทั้งระบบ พร้อม IP
ระบบนักเรียน → บันทึกกิจกรรม	การเปลี่ยนแปลงในระบบโรงเรียน เช่น การแก้คะแนน ปลดล็อกเกรด แก้ข้อมูลนักเรียน
ผู้ดูแลระบบ → รับชำระเงินออนไลน์	เหตุการณ์ล่าสุดจาก Payment Gateway

ภาพที่ 1 — บันทึกกิจกรรมของระบบโรงเรียน — เวลา ผู้ทำรายการ และสิ่งที่เปลี่ยน ผู้ดูแลระบบ

ทบทวนบันทึกกิจกรรมทุกสิ้นภาคเรียน โดยเฉพาะรายการปลดล็อกเกรดและแก้ไขคะแนนหลังล็อก — เป็นจุดที่ควรมีเหตุผลรองรับเสมอ

เมื่อสงสัยว่าบัญชีถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต

ระงับบัญชีทันที

ที่ ผู้ดูแลระบบ → ผู้ใช้งานระบบ กดระงับ เพื่อหยุดการเข้าถึงก่อน

ตรวจบันทึกกิจกรรม

ดูว่าบัญชีนั้นทำอะไรไปบ้าง จาก IP ใด และช่วงเวลาไหน

ตั้งรหัสผ่านใหม่

ตั้งรหัสใหม่ให้แล้วแจ้งเจ้าของบัญชีผ่านช่องทางที่ปลอดภัย

ตรวจข้อมูลที่อาจถูกแก้

โดยเฉพาะคะแนน เกรด และรายการชำระเงินในช่วงเวลาที่น่าสงสัย

เปิดใช้งานกลับ

เมื่อแน่ใจแล้วจึงเปิดบัญชีกลับ พร้อมแจ้งให้เจ้าของเปลี่ยนรหัสอีกครั้ง

รายการตรวจสอบก่อนเปิดใช้จริง

รายการ	ตรวจว่า
HTTPS	เข้าเว็บด้วย `https://` ได้และไม่มีคำเตือนใบรับรอง
โฟลเดอร์ install/	ถูกลบหรือเปลี่ยนชื่อแล้ว
บัญชีผู้ดูแล	เปลี่ยนรหัสผ่านจากค่าเริ่มต้นแล้ว และมีจำนวนน้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น
อีเมล	ทดสอบส่งสำเร็จ เพื่อให้ฟีเจอร์ลืมรหัสผ่านใช้ได้จริง
การสำรองข้อมูล	ทดลองสำรองและดาวน์โหลดไฟล์ได้จริงอย่างน้อยหนึ่งครั้ง
โมดูลที่ไม่ใช้	ปิดไว้ทั้งหมด
สิทธิ์การเห็นเมนู	ตั้งให้เหมาะกับแต่ละบทบาทแล้ว
ข้อมูลใบหน้า	ถ้าเปิดใช้ ได้ขอความยินยอมและมีทางเลือกอื่นให้ผู้ไม่ยินยอมแล้ว
Payment Gateway	ถ้าเปิดใช้ ทดสอบด้วยคีย์ test ครบทุกกรณีแล้วจึงสลับเป็น live

ตั้งค่าระบบ

สำรองข้อมูลและอัปเดต